GUÐFRÆÐI greinar, ritdómar, fyrirlestrar ...

Það sætir nokkrum tíðindum að 6. bindi Sögu Íslands sem hóf göngu sína fyrir réttum 30 árum skuli nú komið út. Hér á eftir verður gerð nokkur úttekt á kirkjusögulegum þáttum verksins.

Ofangreind bók barst nýlega inn á borð mitt. Efni hennar er áhugavert og á erindi til allra, sem unna íslenskri sögu og menningu. Þess vegna vek ég athygli á henni hér.

Ritgerðasafnið Guð á hvíta tjaldinu er nýjung í guðfræðilegri hefð á Íslandi. Hér á eftir verður leitast við að staðsetja ritið innan guðfræðilegrar umræðu um leið og gerð verður grein fyrir byggingu ritsins og efni þess auk þess sem nokkrum spurningum verður varpað fram.

Útgáfa Tómasarguðspjalls markar ákveðin tímamót í sögu Lærdómsrita Bókmenntafélagsins. Þetta er fyrsta ritið sem inniheldur umfjöllun um og þýðingu á fornum kristnum texta. Það er ósk undirritaðs að framhald verði á útgáfum samsvarandi rita, kristnum sem gyðinglegum, því af mörgu markverðu er að taka.

Á vegg við Túngötuna hefur ungur heimspekingur úðað með úðabrúsa: „Hvar er veruleikinn?“ — spurning sem franski heimspekingurinn René Decartes (1596-1650) svaraði sitjandi í hægindastól við arineld og í náttslopp einhverntíma rétt um árið 1641. Því er skemmst frá að segja að Decartes fann veruleikann og líka vissuna um veruleika Guðs í hugskoti sjálfs síns.

Hinir tveir nokkuð ólíku titlar bókarinnar gera það að verkum að lesandinn verður óviss varðandi það hvers konar bók hann er með í höndunum. Ljóst er að þetta er ekki bók um boðorðin tíu heldur um þrjú fyrstu boðorðin.

Óheppileg atvik geta komið góðu til leiðar. Bókin "Í nærveru" eftir sr. Sigfinn Þorleifson, einn reyndasta sjúkrahúsprest landsins og brautryðjanda sálgæslu innan íslenskrar heilbrigðisþjónustu, varð til í sjúkralegu höfundar eftir að hann datt ofan af þaki á húsi sínu.

Á vordögum liðnum kom út í ritröðinni Lærdómsrit hins Íslenska bókmenntafélags bókin Hjálpræði efnamanns eftir Klemens frá Alexandríu (frá u.þ.b. 200 e.Kr.) í þýðingu eftir dr. Clarence E. Glad sem jafnframt ritar inngang og skýringar.

Betra er seint en aldrei. Þessi bók var gefin út af Skálholtsútgáfunni árið 1999 og ég las hana fljótlega eftir það og notaði mér til aðstoðar við íhugun með bæði eldra fólki og unglingum. Nú, rúmum tveimur árum síðar ætla ég að skrifa nokkur orð um þessa bók.

"Það var erfitt, ægilegt puð" sagði gamall maður norður í landi, þegar hann minntist Helgakvers. Já, Helgakver var notað víða um land í fermingarfræðslu á síðustu árunum fyrir 1900 og á fyrstu árum tuttugustu aldar. En kverið varð mörgum umtalsverð áraun, þeim sem urðu að festa orðalagið í minni.