GUÐFRÆÐI greinar, ritdómar, fyrirlestrar ...

Tilvist, trú og tilgangur er nýtt rit úr smiðju Sigurjóns Árna Eyjólfssonar. Guðfræðingar hafa tíðum leitað í smiðju til heimspekinnar til að skýra samband Guðs og manns. Í þessari bók er fjallað um nokkrar helstu kenningar um tilvist Guðs, allt frá guðssönnunum Anselms til guðsafneitunar Nietzsches. Lýst er tengslum guðfræði og heimspeki, inntak trúarhugtaksins er útskýrt, auk þess sem fjallað er um þá tilvistartúlkun sem löngum hefur sett mark sitt á evangelísk-lútherska guðfræði. Ritið er eitt fjögurra rita sem Sigurjón Árni hefur gefið út hjá Hinu íslenska bókmenntafélagi.

Hin ritin eru:

Guðfræði Marteins Lúthers. Guðfræði siðbótarmannsins hefur haft mikil áhrif á Íslandi, en jafnframt verið almenningi nokkuð óljós. Þannig er t.d. mörgum hulið að áherslan á samhjálp og hin margrómaða barnatrú geymir í raun kjarnann í guðfræði Lúthers. Bók þessi gerir grein fyrir umfjöllun Lúthers á stöðu mannsins og einsemd í hringiðu lífsins, um þá nýju sýn á lífið sem maðurinn öðlast í Kristi og lýsir trúarbaráttu og lífsgleði einstaklingsins í þverstæðufullum heimi. Helstu hugtök eru útskýrð: Lögmál og fagnaðarerindi, synd og dómur, samviskan, kross Krists og friðþæing, bænin, réttlæting af trú, prófun trúarinnar og trú og skynsemi.

Kristin siðfræði í sögu og samtíð lýsir grundvallaratriðum kristindóms um stöðu mannsins í heiminum, segir frá siðfræði, mannskilningi og umburðarlyndi. Á aðgengilegan hátt er fjallað um afstöðu kristindóms til heimspeki, sögu náttúruvísindi og mannfræði – sköpunina, manninn og Guð.

Ríki og kirkja – Uppruni og þróun þjóðkirkjuhugtaksins rekur sögu evangelisk-lúthersks kirkjuskilnings allt frá dögum Marteins Lúthers til Friedrichs Schleiermachers og þaðan eru þræðir raktir til nútímans með vangaveltum um hlutverk kirkjunnar í sunduleitu samfélagi nútímans. Kirkjan er málstofa trúarinnar þar sem kristinn einstaklingur nýtur frelsis til að íhuga með öðrum trú sína og trúarreynslu. Skipulag kirkjunnar byggist á hugmyndinni um “almennan prestsdóm” og þess vegna fylgir hún svo vel lýðræðisþróun Vesturlanda sem raun ber vitni.

Þá hefur Sigurjón Árni Eyjólfsson ritað inngang tveggja Lærdómsrita Bókmenntafélagsins:

Um ánauð viljans varðar grundvöll kristinnar kenningar, hvort vilji mannsins sé frjáls eða ánauðugur sem þá felst í því að einungis náð Guðs gæti gert manninn frjálsan. Ritið ber vitni um skarpa ritskýringu Lúthers og hefur því ótvírætt gildi fyrir hvern þann sem vill skilja Biblíuna. En gildi ritsins er ekki bundið kristinni trú einni, heldur vitnar það einnig um hugmyndaheim 16. aldar, mælskulistarhefðir og menningarstraumana sem voru að gjörbylta öllu mennta- og menningarlífi Evrópu.

Um trúarbrögðin- Ræður handa menntamönnum sem fyrirlíta þau. Hér rís höfundurinn, Friedrich Schleiermacher, gegn skynsemishyggju og kaldri rökhyggju upplýsingarinnar og skilgreinir trúarbrögðin í tengslum við upplifun mannsins, það sem snertir hjarta hans eða innsta veruleika. Hér birtist mikilvægi þess fyrir samfélagið allt að trúarbrögðin, rétt eins og heimspeki og hugmyndafræði almennt, verði viðfangsefni lifandi og opinberrar rökræðu.

Séra Sigurjón Árni Eyjólfsson (f. 1957) lauk embættisprófi í guðfræði frá Háskóla Íslands árið 1984, doktorsprófi frá Háskólanum í Kiel í Þýskalandi árið 1991 og öðru doktorsprófi frá guðfræðideild Háskóla Íslands árið 2002. Hann er héraðsprestur í Reykjavíkurprófastsdæmi eystra og stundakennari við guðfræðideild Háskóla Íslands. Eftir Sigurjón liggja m.a. ritverkin Guðfræði Marteins Lúthers (2000), Kristin siðfræði í sögu og  samtíð (2004) og Ríki og kirkja (2006) sem Hið íslenska bókmenntafélag hefur gefið út.